Op zoek naar de verraders in neuroblastoom
Neuroblastoom is een zeldzame vorm van kanker die voorkomt bij baby’s en kinderen. Soms worden zij getroffen door een bijzonder agressieve vorm van neuroblastoom. Doorgaans schieten de huidige behandelingen dan tekort. Die richten zich immers vooral op het vernietigen van de kankercellen zelf. Steeds meer onderzoek wijst er echter op dat ook de eigen immuuncellen een belangrijke rol spelen.
Ons onderzoek heeft aangetoond dat in agressieve neuroblastoomtumoren vaak heel veel macrofagen aanwezig zijn. Macrofagen zijn een specifiek type immuuncellen die ons onder andere beschermen tegen binnendringende ziekteverwekkers. Daarnaast staan zij ook in voor het opruimen van afvalstoffen en oude of beschadigde cellen in ons lichaam. Het lijkt er echter op dat sommige macrofagen hun beschermende functie verliezen bij agressieve vormen van neuroblastoom. We vermoeden dat deze macrofagen net gaan samenwerken met de kankercellen om hen af te schermen van aanvallen van de rest van het immuunsysteem. Daardoor kan de tumor ongehinderd groeien. Wij willen nu uitzoeken waar die macrofagen zich precies bevinden in agressieve neuroblastoomtumoren en wat ze daar dan doen. Vormen ze als het ware een verdedigingslinie rond de tumor of infiltreren ze de tumor? Maar vooral: hoe gaan ze tewerk en hebben ze ook andere ‘partners in crime’, zoals andere immuuncellen die normaal gezien kankercellen zouden aanvallen?
We hebben nu nieuwe technologieën ter beschikking om deze vragen te ontrafelen. In kleine stukjes tumoren, die bijvoorbeeld tijdens een operatie zijn weggehaald, kunnen we alle verschillende soorten cellen kleuren. Zo krijgen macrofagen, maar ook andere types immuuncellen, bloedvaten, bindweefsel en kankercellen, elk een specifiek kleurtje (zie figuur). Dit laat ons toe om binnenin zo’n tumorstukje elk type cel te identificeren en te onderzoeken welke cellen er in hun directe omgeving zitten. Vervolgens kunnen we dan kijken hoe de individuele cellen zich gedragen en hoe ze communiceren met hun directe buren om mogelijk ‘partners in crime’ te vormen.
Deze onderzoeksstrategie geeft ons echter enkel een ‘snapshot in time’. We komen immers enkel te weten waar de cellen zich bevinden en hoe ze zich gedragen op het moment dat het tumorstukje operatief is verwijderd. Daarom gaan we nu in het lab kleine neuroblastoomtumortjes opgroeien en samenbrengen met macrofagen. Dit zal ons toelaten om doorheen de tijd te bestuderen hoe macrofagen en kankercellen met elkaar communiceren en elkaar beïnvloeden. Als we ondertussen ook andere ‘partners in crime’ identificeren, kunnen we die in een latere stap ook toevoegen en bestuderen.
Met ons onderzoek willen we dus beter begrijpen welke rol macrofagen precies spelen in agressieve neuroblastoomtumoren. Deze kennis willen we vervolgens gebruiken om gerichte behandelingen te ontwikkelen die specifiek macrofagen vernietigen of herprogrammeren. Door zulke behandelingen te combineren met de huidige therapieën die de kankercellen zelf aanvallen, hopen we uiteindelijk de overlevingskansen van kinderen met neuroblastoom te verbeteren.
Annelies Van Hemelryk, MD PhD
Arts-onderzoeker
Charlotte Scott Lab
Dit onderzoek wordt gesteund door vzw Kinderkankerfonds.
Figuur: Stukje van een neuroblastoomtumor waarin verschillende types van cellen een eigen kleurtje hebben gekregen. Kankercellen: blauw, cellen in de bloedvatwand: roze + oranje, immuuncellen: paars + rood + wit.
Gepubliceerd op 6 oktober 2026